| |
Wij zijn deze zomer met z’n tienen en Leo Tjoelker een maand naar Kenia geweest, om daar ontwikkelingswerk te doen en de cultuur te proeven. We hebben een week meegedraaid op een school, aan een voetbaltoernooi meegedaan, en we hebben scholen gecontroleerd en zonnepanelen geïnstalleerd, die we van het geld dat we hebben opgehaald op onder andere het kerstconcert hebben gekocht. Dankzij onze hoofdsponsor, XPLORE, konden we de reis uiteindelijk maken.
Peter Marttin van Stichting Lobade, en tevens de vader van Annemarie (die helaas onze school heeft verlaten), was mee als begeleider en contactpersoon. Hans Arends, documentairemaker, ging mee om een film te maken over het project. Anne Akello Owuor, die de Keniaanse NGO Lobade leidt, was onze ‘moeder’.
Op maandag 30 juni zeiden we onze ouders en vrienden gedag en stapten we het vliegtuig in.
Na een lange vlucht en zonder veel slaap, kwamen we aan in Nairobi. We verbleven enkele dagen in Nyahururu, om te acclimatiseren.
Van daar uit bereikten we Kampi Ya Samaki bij het Baringo-meer, ons thuis in Kenia. Hier was het huis van Anne Akello en Peter. We sliepen in een lodge, Weavers lodge, onder het beheer van onze goede vriend Amos. We ontbeten daar niet, maar bij Mama Lina, Sven’s coco (‘grootmoeder’ in Swahili, maar kan ook ‘kleinzoon’ betekenen). Luka, aangetrouwde familie van Anne, ging vaak met ons mee op onze tochten. De vaste chauffeurs van onze matatu (busjes), Simba en Moussa, hoorden ook echt bij onze Keniaanse familie.
Een week later gingen we naar Maralal waar we een schoolweek mee zouden draaien op een secondary boarding school, een middelbare kostschool. Het was de bedoeling dat we op maandag al met de lessen zouden beginnen, maar de school had niet verwacht dat we er binnen één dag zouden zijn, omdat we helemaal uit Amsterdam moesten komen. Daarom waren er nog geen slaapplekken voor ons, ook al hadden we dat wel afgesproken. We verbleven dus een nacht in een lodge in Maralal.
De volgende dag konden we gelukkig wel terecht op Kirisia, de secondary boarding school. Mr. Jacob A. Odera, een walrus van een man, ontving ons heel hartelijk. Hij vertelde ons later dat hij uit hetzelfde dorp kwam als de vader van Barack Obama, bij Kisumu. Odera verwees ons door naar een aantal leraren die ons zouden begeleiden. De belangrijkste hiervan was mr. Kadhir, de zeer vriendelijke decaan van de school. Elk van ons werd gekoppeld aan een leerling van de school, die ons wegwijs zouden maken. Zij lieten ons de dormitories (slaapzalen) zien. Onze spullen moesten goed worden opgeborgen; we hadden geen waardevolle dingen mee, maar zelfs de meest normale dingen voor ons, zoals slippers of een tandenborstel, konden gestolen worden. De Samburu, de stam die het meest voorkwam in dat gebied, zien spullen als gemeenschappelijk goed. Ze noemden het onteigenen van spullen dan ook geen stelen.
Onze slaapplekken deelden we met de leerlingen. Iedereen had zijn eigen stapelbed, al kwam het bij sommige leerlingen van de school wel voor dat ze met z’n tweeën in een eenpersoons bed moesten slapen. De jongens waren in de meerderheid op school; 300 jongens met 2 dorms tegen 60 meisjes met één dorm. Volgens de jongens waren hun slaapplekken heel erg vies, in Nederland stop je in zo’n ruimte varkens. De meisjeszalen waren vrij schoon. Dan de Wc’s. Dit waren gaten in de grond waar allerlei exotische aroma’s vanaf kwamen. Soms lag er wel eens een drol (bij de jongens) of een maandverbandje (bij de meisjes) naast. Om de gaten stond een soort bushokje, met deuren die niet goed dicht gingen.
Het was strikt verboden voor jongens om naar de meisjesdorms te gaan, en andersom. Relaties waren op de school uit den boze, ter voorkoming van aids, zwangerschap en andere nare aandoeningen. In de meisjesdorm was er een meisje dat waarschijnlijk net zwanger was geworden. Het is daar gebruikelijk dat een meisje van school gaat als ze zwanger is, maar nog zolang mogelijk probeert mee te draaien.
’s Ochtends stonden we om zes uur op, maar de leerlingen van de school stonden zelf meestal zo’n twee uur eerder op om te kunnen leren. Daarna wasten de meisjes zich met de andere meisjes. Dat ging niet onder de douche, maar met een emmer water die je de vorige dag had gevuld. Iedereen stond in een openbare kamer en wasten zich met de onderbroek van de vorige dag, zodat deze ook weer schoon was. Privacy kenden ze op deze school niet. De jongens wasten zich niet erg.
Overdag volgden we lessen. We merkten dat de leraren met heel veel respect werden behandeld. Soms was er geen leraar aanwezig, omdat de school een lerarentekort had. Dan was het de bedoeling dat je zelf ging werken, maar meestal drongen de leerlingen om ons heen, om de meest uiteenlopende vragen te stellen. Ze stelden vragen zoals: ‘Zijn jullie echt wit?’ ‘Is Australië het buurland van Nederland?’ ‘Hebben jullie in Nederland vliegende auto’s?’. Ook begrepen ze totaal niet dat wij geen geloof hadden, wat in Kenia zeer ongebruikelijk is. Wouter kon ze soms afleiden met hun kaarttrucs. Hun reactie: “It’s magic!”
Een leerling die we hebben ontmoet is Anthony. Hij kent de topografie van Nederland beter dan wijzelf, zo wist hij waar ‘Lutjegast’ lag. Jimmoth (spreek uit: JimWhat) liep altijd met een roze kam in z’n korte haar en probeerde elk meisje van de Kenia-groep te versieren. Zo ook Nicolas. Deze namen zijn hun Engelse namen. Elke Keniaan heeft behalve een Engelse naam ook nog een Swahili naam. Bijvoorbeeld Irene, die als Swahili naam Malkia had, wat koningin betekent.
De week nadat we op de school waren, hebben we meer van het land gezien: Wilde dieren, zoals neushoorns, giraffes en leeuwen, en veel volksstammen.
Ook hebben we aan een voetbaltoernooi deelgenomen, waarbij we shirts van Ajax en van een andere voetbalclub uit Amsterdam, WV-HEDW, aan de voetballers daar hebben gegeven. Het voetbalveld was geen mooi grasveld, maar een zandhoop. De meisjes begonnen als eerste te voetballen. Hun teamgenoten voetbalden allemaal op slippers, die ze na vijf minuten spelen maar uitdeden, omdat het bij nader inzien toch niet zo fijn voetbalde. De meeste jongens hadden weer wel voetbalschoenen, maar net als de meisjes speelden sommigen op blote voeten.
Het was de bedoeling dat we de volgende dag weer zouden gaan meedraaien op een school. Door de hevige regenval waren de rivieren te hoog. We hadden de rivier waarschijnlijk wel over kunnen steken, maar het gebied was van een onrustige stam en de kans was er dat we aangevallen zouden kunnen worden.
Al voor het voetbaltoernooi hadden we een examen afgelegd voor het installeren van zonnepanelen. Iedereen was gelukkig geslaagd, waardoor iedereen op een basisschool kon meewerken de installatie. Wij deden een klaslokaal. Onno en Sven mochten het dak op, om de zonnepanelen daadwerkelijk te plaatsen. De meisjes en de rest van de jongens hebben de rest van het systeem in de klaslokalen geïnstalleerd. Later kwam Daan ook nog het golfplaten dak op. De meisjes mochten het dak niet op, omdat dat niet ‘hoorde’. De lessen waren afgelast, wat alle leerlingen de mogelijkheid gaf om naar onze werkzaamheden te komen kijken. Toen we klaar waren, gingen we de installatie testen. We drukten op de schakelaar en alle lichten gingen aan! De directeur van de school bedankte ons met tranen in zijn ogen.
De laatste week hebben we ook de zonne-installaties van veel basisscholen gecontroleerd. Helaas deden ze het niet overal meer. Sommige scholen hadden geen onderhoud gepleegd, anderen juist weer wel. Op sommige scholen hadden ze alleen de lampen in de lerarenkamer gemaakt, in plaats van in de klaslokalen, terwijl het doel juist was dat de kinderen langer konden studeren.
We werden overal met open armen ontvangen. Er was één school die zichzelf aanprees in de hoop op meer hulp van stichting Lobade. Ze zeiden tegen ons dat ze de derde school van de regio qua schoolresultaten waren. Later keken we echter op een andere lijst, en daar stond dat ze 30e waren!
We hebben veel geleerd van de reis, over de cultuur, over het land en over de mensen. Het was heel indrukwekkend en zwaar, maar we hebben ook veel plezier gehad. Een reis om nooit te vergeten.
Vanaf december kan de film 'Hard Work for Better' besteld worden via onze site, voor vertoning op scholen en in film- en buurthuizen.
Quotes:
Peter: “Sommige mannen hebben gewoon meer oestrogeen, hè Leo?”
Wouter: “Mag ik lippenspul?”
Sven: ‘Annemarie (Marttin, red) gaat altijd naar Ajax hè?’
Peter (PSV-fan): ‘Ja, die heeft een afwijking.’
Simba, over Hans die in slaap was gevallen maar had gezegd dat hij honger had: ‘Hungry men don’t sleep!’
Simba, luisterend naar onze Nederlandse woorden: ‘Leo, if you talk to the children in the back, I can’t understand you, because you talk too quickly.’
Sven: Hakuna Matata Matiti Matako Mingi! “Geen problemen, veel borsten en billen”
Peter: ‘More rain, more grass, more cattle, more wives’
Peter: ‘Ja Leo, het onschuldige meisje is wel een gepaste rol voor jou.’
Josefien: ‘Heey, Wouter heeft ook een best grappig hoofd.’
Sven: ‘Zullen we weerwolven? Nee zeker, of wel?’
Er worden sterke verhalen verteld over eten en maden en andere vieze dingen.
Josefien: ‘Ja, ik ging een keer met Sophie fantaseren dat we een hele berg soesjes hadden!’
Stilte.
Tess: ‘Is dit de climax?’
Sven tegen Onno in Luoland: ‘Durf jij hier heel hard ‘Kibaki!’ te schreeuwen?’
Sven: “Ik vind het echt moeilijk om niet zo duidelijk te zijn”.
Leo, bij het slachten van de geit voor het avondeten: “The end of the goat is the start of the dinner”.
Jytte, na een autorit waardoor iedereen bruin van het stof was geworden: “Zie je, we gaan steeds meer op de Kenianen lijken!”
Wouter, bij het verklappen van een raadsel: “Ik ben de voedster voor 3 weken”.
Jytte: “Omdat ik blond ben denken ze dat ik medicijnenvrouw ben. Toen ik bij dat meisje sterilon op de snee had gedaan en er een pleister opdeed begonnen ze allemaal te aplaudiseren. Ik voel me echt zo gewaardeerd hier, misschien trouw ik wel gewoon met Luka!”
Even later: “Als ik met Luka trouw heeft hij er ook weer een vrouw bij! Vet goed, want hij er vier. Maar eigenlijk is polygamie niets voor mij.”
Tess, onderweg in de auto op een niet-geasfalteerde weg van Maralal naar Kampi Ya Samaki : “De volgende keer doe ik een sportbeha aan!”.
Daan, terwijl Peter suiker op zijn gebakken ei doet?! : “Ik begrijp nu waarom Peter geen ei lust.” |
